Osmanlı Öncesi İstanbul´da Su Tesisleri
İstanbul´un bilinen en eski su tesisleri: Roma İmparatorluğu dönemine tarihlenmektedir. Sahip oldukları kentlerde su tesislerine büyük önem veren Romalılar, Antik Byzantion / Konstantinopolis / İstanbul´da da geniş bir su şebekesi kurmuşlar; kendilerinden önceki uygarlıklarda olduğu gibi şehre anıtsallık ve hareket kazandıran çok katlı, sütunlu ve heykellerle süslü nympheumlara, hamamlara, evlere, saraylara su getiren yapıları inşaa etmişlerdir. Vitruvius, roma dönemi mimarlığı yapı tipleri ve inşaa tekniklerini anlattığı on kitaptan oluşan De Architecture adlı eserinin VIII. Kitabında Roma´daki su yapılarını (sukemerleri, kuyular, sarnıçlar, suterazileri), IX. ve X. Kitaplarda da su aletlerini (su saati, su orgu, su basma makinaları, su çarkı, su değirmeni, Ctesibius pompası) anlatırken Roma dönemi maksemlerinin, suyollarının, kanalların, büyük su toplama havuzlarının tanımlarını vermektedir.
ROMA DÖNEMİ SU YAPITLARI
Sukemerleri / Aquaduct
Üstü kapalı su yollarından akan suyun seviyesini sabit tutarak vadiler üzerinden geçiren ve aynı yükseklikte bir noktaya akıtan, köprü şeklinde ayaklı kemerler üzerine yapılan su yapısıdır. İstanbul´da Roma döneminde yapılmış ve günümüze kalıntıları ulaşabilmiş IV. yy´a ait sukemerleri; Valens / Bozdoğan Kemeri (368), Ma´zulkemer, Karakemer, Turunçluk Kemeri´dir.
Suterazileri
Osmanlı döneminde su basıncını ayarlamaya ve suyu ölçerek dağıtmaya yarayan kule biçiminde yapılar olarak su dağıtım şebekesinde yerini alan suterazilerinin Roma dönemindeki biçim ve iç düzeneğine ait kesin bir bilgi yoktur.
Maksemler
Şehre gelen suların ölçülerek dağıtımının yapıldığını yapılardır. Vitrivius, De Architectura VIII. Kitapta şehrin surlarına kadar getirilen suyolunun bir su hazinesine sularını boşalttığını, bu hazinenin yanına üç bölmeli bir havuz inşa edildiğini, su hazinesine gelen suların ayrı ayrı üç borudan üç bölmeli havuzun her teknesine aktığını, üç tekneden ortadakinin sularının borularla bütün şehrin havuzları ve çeşmelerine, yanlarındaki teknelerden birinin borularla hamamlara, diğer teknenin sularının ise evlere gittiğinden sözetmekle böylelikle, Roma dönemi maksemlerinin tanımlarını vermektedir.
Kanallar
Suyun bir yerden başka bir yere taşınmasını sağlayan açık / kapalı kanallar açık ya da kapalı sarnıçlar arasındaki bağlantıyı kurmakta, çeşmeler ve evlere su taşımaktaydılar. Aynı zamanda sarnıçların fazla sularını aktarmalarını da sağlayan kanallardan günümüzde tespit edilebilenlerinin sayısı 23´tür.
Büyük Su Toplama Havuzları, Kuyular ve Sarnıçlar
Vitrivius, sukemerleri kurulabilecek kaynaklar yoksa kuyular kazmak geriktiğini belirtmekte, ayrıca suların toplandığı iki veya üç bölmeli, suyun birinden diğerine süzdürme yoluyla temizliğinin yapıldığı büyük haznelerden (sarnıçlar) bahsetmektedir. Sözü edilen haznelerle ilgili verilen bilgiler, bu haznelerin Osmanlı döneminde kullanılan suyun dinlendirildiği çökertme havuzlara benzediğini düşündürmektedir.
Çeşmeler
Romalılar´ın ve Bizanslılar´ın günlük yaşantısında büyük önemi olan su ve su yapılarından günümüze çok fazla kalıntı ulaşmamış olsa da kaynaklardan, özellikle Romalılar döneminde zengin örneklerine rastlanan çoğunlukla sütunlu caddeler, forumlar gibi kentin siluetine katkıda bulunan noktalarda konumlandırılan nympheum / anıtsal çeşmelerin, Byzantion / İstanbul´da var olduğu anlaşılmaktadır.
OSMANLI DÖNEMİNDE, İSTANBUL´DA SU TESİSLERİ VE OSMANLI SU TEŞKİLATI
İstanbul´un Osmanlı dönemine ait, bir kısmı günümüzde de kullanılan su isale sistemleri 4 bölüme ayrılmaktadır:
1. Halkalı Suları / Cevâmi-i Şerife Suları (Birbirinden bağımsız 16 ayrı isaleden oluşan ve şehre kuzeybatıdan gelen bu hattın bir kısmı büyük bir olasılıkla Roma dönemine aittir.)
2. Kırkçeşme Suları (1554-1564)
3. Taksim Suları (1731-1839)
4. Diğer isaleler, Hamidiye, Kayışdağı Suları (1904-?).
Bendler
Sukemerleri
Havuzlar
Maslaklar
Maksemler
Su Terazileri
Tersip / Çökertme Havuzları
İSTANBUL ÇEŞMELERİ
İstanbul´da hüküm süren hemen hemen her sultan, sadrazam, valide sultan ve diğer ileri gelenler Osmanlı kültüründe, sosyal yaşantısında ve mimarisinde önemli yer tutan; döneminin ekonomik, sosyal ve siyasi gücünün göstergesi birçok çeşme yaptırmışlardır.
Yaptırılış amaçlarına göre Vakıf Suları, Mülk Suları, Hassa Suları / Miri Sular gibi değişik adlar altında sınıflanan sulardan kaynaklarını alan bu çeşmeler kimi zaman kamuya açık kent mekânlarını biçimlendiren Osmanlı külliyelerinin bir parçası, kimi zaman da oda çeşmeleri gibi özel mekânları süsleyen, anlamlandıran döneminin mimari zevkini ve özelliklerini yansıtan birer gösterge olarak karşımıza çıkmaktadırlar.
Çeşmeler bulundukları yer ve yapılış amaçlarına göre aşağıdaki gibi gruplandırılmıştır.
*Duvar Çeşmeleri
*Köşe Çeşmeleri
*Meydan Çeşmeleri
*Sebillerle Birlikte Tasarlanan Çeşmeler
*Namazgâh Çeşmeleri
*Oda Çeşmeleri
*Sütun Çeşmeler
*Selsebiller
Gülnuş Emetullah Valide Sultan Çeşmesi
Yaptıran : Sultan Ahmed III ve Sultan Mustafa II´ün anneleri Gülnuş Emetullah Valide Sultan.
Yapım Yılı : H 1121 / M 1709
Yeri : Üsküdar´da Hakimiyeti Milliye Caddesi üzerinde, Yeni Cami önündedir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
İbrahim Paşa Çeşme ve Sebili
Yaptıran : Sadrazam Damad İbrahim Paşa.
Yapım Yılı : H 1133 / M 1720
Yeri :Şehzadebaşı´nda , Şehzadebaşı ve Dede Efendi Caddeleri´nin birleştiği köşede, Damad İbrahim Paşa Külliyesi´nin bir parçasıdır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Hasan Paşa (Nakkaş) Çeşmesi
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : H 1136 / M 1723-24
Yeri : Eyüp, Zal Paşa Caddesi üzerinde, Nakkaş Hasan Paşa Türbesi cephesindedir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Beşir Ağa Çeşmesi
Yaptıran : Hâzin Beşir Ağa
Yapım Yılı : H 1140 / M 1727
Yeri : Kapalıçarşı´nın Köseleciler tarafındaki kapısının dışında Mercan Camisi´ne giden sokakta bulunur.
Tipi : Dört yüzlü meydan çeşmesi.
İbrahim Paşa Çeşmesi - Ortaköy
Yaptıran : Sadrazam İbrahim Paşa.
Yapım Yılı : H 1136 / M 1723
Yeri : Ortaköy´de, Ortaköy Camisi´nin önündeki meydandadır.
Tipi : Tek yüzlü meydan çeşmesi.
III. Ahmed Han Çeşmesi - Topkapı Sarayı
Yaptıran : Sultan III. Ahmed.
Yapım Yılı : H 1141 / M 1728
Yeri : Topkapı Sarayı , Bâb-ı Hümayun önündedir.
Tipi : Dört yüzlü, sebilli meydan çeşmesi.
III. Ahmed Han Çeşmesi - Üsküda
r
Yaptıran : Sultan III. Ahmed
Yapım Yılı : H 1141 / M 1728
Yeri : Üsküdar, İskele Meydanı´ndadır.
Tipi : Dört yüzlü meydan çeşmesi.
Bereketzade Çeşmesi
Yaptıran : İlk banisi Fatih´in müezzinidir. H 1260 / M 1894 tarihinde ise Bezmiâlem Valide Sultan isteği ile Hazinedar Azm-i Cemal´in hayratı olarak aslına uygun olarak yenilenmiştir.
Yapım Yılı : H 1145 / M 1732
Yeri : Bereketzade Mescidi´nin yanındayken, Galata Kulesi´nin bulunduğu meydandaki yerine taşınmıştır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Hekimoğlu Ali Paşa Çeşmesi - Kabataş
Yaptıran : Sadrazam Hakimoğlu Ali Paşa.
Yapım Yılı : H 1145 / M 1732
Yeri : Kabataş, İskele Meydanı´ndadır.
Tipi : İki yüzlü, meydan çeşmesi.
I. Mahmud Han Çeşmesi - (Tophane Çeşmesi)
Yaptıran : Sultan I. Mahmud.
Yapım Yılı : H 1145 / M 1732
Yeri : Tophane Meydanı´ndadır.
Tipi : Dört yüzlü, hazneli meydan çeşmesi.
Saliha Sultan Çeşme ve Sebili 
Yaptıran : Valide Saliha Sultan
Yapım Yılı : H 1145 / M 1732
Yeri : Azapkapı Çeşme Meydanı´nda, Sokullu Mehmed Paşa Camisi´nin arkasındadır.
Tipi : Meydan çeşmesi.
Ayrılık Çeşmesi (Ahmed Ağa Çeşmesi) 
Yaptıran : XVI. Gazanfer Ağa´nın yaptırmış XVIII.yy´da da I. Mahmut´un Kapıağası Ahmet Ağa´nın yaptırdığı onarımla günümüzdeki şeklini almıştır.
Yapım Yılı : H 1154 / M 1741
Yeri : Kadıköy Haydarpaşa Çayırı Sokağı´nı, İbrahimağa Acıbadem Yolu´na bağlayan yolun ve Ayrılık Çeşme Sokağı´na girişin sağındadır.
Tipi : Menzil / namazgâh çeşmesi.
III. Mustafa Han Çeşmesi
Yaptıran : Sultan III. Mustafa
Yapım Yılı : H 1174 / M 1760
Yeri : Üsküdar´da Ressam Ali Rıza Bey ve Mehmed Paşa Değirmeni Sokaklarının kesiştiği yerde, Ayazma Camisi´nin avlu köşesindedir.
Tipi : Tek yüzlü köşe çeşmesi.
I Mahmud Han Çeşmesi - Kandilli
Yaptıran : Sultan I. Mahmud
Yapım Yılı : H 1165 / M 1751
Yeri : Kandilli İskele Meydanı karşısında, İskele Caddesi´nin başındadır.
Tipi : İki yüzlü meydan çeşmesi.
I. Abdülhamid Han Sebil ve Çeşmesi
Yaptıran : I. Abdülhamid Han.
Yapım Yılı : H 1191 / M 1777
Yeri : Bahçekapı 4. Vakıf Han´ın yerinde bulunan Hamidiye İmaret ve Mektebi´nin karşısında iken, Zeyneb Sultan Camisi´nin köşesine taşınmıştır.
Tipi : Sebille birlikte tasarlanan iki adet tek yüzlü duvar çeşmesi.
Beylerbeyi Camisi Çeşmeleri
Yaptıran : Sultan I. Abdülhamid.
Yapım Yılı : H 1192 / M 1778
Yeri : Beylerbeyi Camisi, Yalıboyu Caddesi üzerinde, caminin avlu giriş kapısının iki yanındadır.
Tipi : İki adet tek yüzlü duvar çeşmesi.
Esma Sultan Çeşmesi - Kadırga
Yaptıran : Sultan III. Ahmed´in kızı, I. Ahmed´in kızkardeşi Esma Sultan.
Yapım Yılı : H 1193 / M 1779
Yeri : Kadırga Meydanı´ndadır.
Tipi : Dört yüzlü namazgâhlı meydan çeşmesi.
I. Abdülhamid Han Çeşmesi - Emirgan
Yaptıran : I. Abdülhamid.
Yapım Yılı : H 1197 / M 1782
Yeri : Emirgan, cami önündeki meydanda Çınaraltı´ndadır.
Tipi : Dört yüzlü, sekizgen meydan çeşmesi.
Ebubekir Ağa Çeşmesi
Yaptıran : Ebubekir Ağa Kapıcıbaşı
Yapım Yılı : H 1207 / M 1792
Yeri : Eyüp Bahariye´de, Silahdar Ağa Caddesi üzerinde Şah Sultan Camisi ilerisindedir. Onarımlar sırasında kemer formu değişmiştir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Süleymaniye Meydanı Çeşmesi
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : H 1207 / M 1792
Yeri : Süleymaniye´de, Tiryaki Çarşısı´nın baş tarafındadır.
Tipi : Tek yüzlü meydan çeşmesi.
Halid Ağa Çeşmesi - Kadıköy
Yaptıran : Darüssaade Ağası Halid Ağa.
Yapım Yılı : H 1209 / M 1794
Yeri : Kadıköy, Halid Ağa Sokağı´ndadır.
Tipi : Üç yüzlü duvar çeşmesi.
Kuzguncuk İskele Çeşmesi
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : H 1207 / M 1792
Yeri : Kuzguncuk vapur iskelesi yanındaki bina üzerindedir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Yoğurtçu Çeşmesi
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : XVIII. yy
Yeri : Kadıköy´de, Yoğurtçu Çayırı Caddesi´nin, Yoğurtçu Parkı Yokuşu´na kıvrıldığı köşede, dere tarafındadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi - Yeniköy
Yaptıran : Mihrişah Valide Sultan.
Yapım Yılı : H 1220 / M 1805
Yeri : Yeniköy´de, eski Köybaşı Caddesi üzerinde yeni düzenlenen parkın önündedir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
II. Mahmud Han Çeşmesi
Yaptıran : Sultan II. Mahmud
Yapım Yılı : H 1226 / M 1811
Yeri : Beylerbeyi´nde deniz kenarındadır.
Tipi : Tek yüzlü meydan çeşmesi.
Ahmed Kâmili Efendi Çeşmesi
Yaptıran : Rumeli Elhac Hafız Ahmed Kâmili Efendi.
Yapım Yılı : H 1228 / M 1813
Yeri : Sarıyer´de Balıkçılar Çarşısı´nın içinde iken, 1962 yılında çarşının kaldırılması ile meydan çeşmesi konumuna gelmiştir.
Tipi : Tek yüzlü meydan çeşmesi.
Ahmed Ağa Çeşmesi
Yaptıran : Kaptani Hacı Hafız Ahmed Ağa.
Yapım Yılı : H 1233 / M 1817
Yeri : Eminönü´nü Unkapanı´na bağlayan ana caddenin deniz tarafındadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Cevri Usta Çeşmesi ve Sebili
Yaptıran : Sultan II. Mahmud
Yapım Yılı : H 1235 / M 1819
Yeri : Sultanahmed Divanyolu´nda. Cevri Kalfa Mektebi´nin altındadır.
Tipi : Sebille birlikte tasarlanan tek yüzlü duvar çeşmesi.
II. Mahmud Han Çeşmesi
Yaptıran : Sultan II. Mahmud
Yapım Yılı : H 1247 / M 1831
Yeri : Bostancı, İskele karşısında Bağdat Caddesi başlangıcında, otobüs durağı yanındadır.
Tipi : Tek yüzlü namazgâh çeşmesi.
Baba - Oğul Çeşmesi (Kuruçeşme)
Yaptıran : Darüsaade Ağası Tayfur Ağa, Sermusahip bulunan manevi oğlu Besim Ağa birlikte yaptırmıştır.
Yapım Yılı : H 1260 / M 1844
Yeri : Kadıköy - Acıbadem yolu üzerindedir. Günümüzde özgün yerinin karşısına taşınmıştır.
Tipi : Tek yüzlü, hazneli köşe çeşmesi.
Bezmiâlem Valide Sultan Çeşmesi - Guraba
Yaptıran : Sultan Abdülmecid´in annesi Bezmiâlem Valide Sultan.
Yapım Yılı : H 1261 / M 1845
Yeri : Fatih, Çapa, Arpaemini Mahallesi (Yenibahçe), Bezmiâlem Vakıf Gureba Hastanesi yanındaki Bezmiâlem Valide Sultan Camisi giriş kapısının solundadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Hasan Rıza Paşa Çeşmesi - Kadıköy
Yaptıran : Serasker Hasan Rıza Paşa
Yapım Yılı : H 1261 / M 1845
Yeri : Kadıköy´de Serasker Sokağı´ndadır.
Tipi : Tek yüzlü köşe çeşmesi.
Bezmiâlem Valide Sultan Çeşmesi - Serencebey
Yaptıran : Sultan Abdülmecid´in annesi Bezmiâlem Valide Sultan.
Yapım Yılı : H 1262 / M 1846
Yeri : Beşiktaş´ta Serencebey Yokuşu´ndadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Bezmiâlem Valide Sultan Çeşmesi - Tarabya
Yaptıran : Sultan Abdülmecid´in annesi Bezmiâlem Valide Sultan.
Yapım Yılı : H 1269 / M 1852
Yeri : Tarabya, Hayat Çeşmesi Sokağı´ndadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Hasan Rıza Paşa Çeşmesi - Moda
Yaptıran : Rıza Paşa.
Yapım Yılı : H 1268 / M 1852
Yeri : Kadıköy, Mühürdar, Moda Polis Karakolu karşısındadır
Tipi : Tek yüzlü hazneli köşe çeşmesi.
Bâb-ı Âli Kapısı Çeşmeleri
Yaptıran : Sultan Abdülmecid.
Yapım Yılı : 1848
Yeri : Alay Köşkü Caddesi üzerindedir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Hırka-i Şerif Camisi Çeşmesi
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : XIX. yy
Yeri : Hırka-i Şerif Camisi avlu duvarına bitişiktir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Ramiz Ağa Çeşmesi
Yaptıran : Ramiz Ağa.
Yapım Yılı : H 1278 / M 1861
Yeri : Beşiktaş´ta, Şenlikdere Mescidi karşısındaki set üzerindedir.
Tipi : Tek yüzlü, hazneli köşe çeşmesi.
Pertevniyal Valide Sultan Çeşmesi
Yaptıran : Pertevniyal Valide Sultan.
Yapım Yılı : H 1288 / M 1871
Yeri : Aksaray´da Valide Camisi´nin orta avlu kapısının sağında ve solundadır.
Tipi : Dört birimli tek yüzlü duvar çeşmesi.
Hüseyin Avni Paşa Çeşmesi
Yaptıran : Sadrazam ve Serasker Hüseyin Avni Paşa.
Yapım Yılı : H 1291 / M 1874
Yeri : Üsküdar, Paşa Limanı Caddesi üzerindedir.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Dayı Ömer ve Nafia Hanım Çeşmesi
Yaptıran : Dayı Ömer ve Nafia Hanım.
Yapım Yılı : H 1300 / M 1882
Yeri : Cerrahpaşa´da Cerrahpaşa Tıp Fakültesi içinde, Çavuşzade Camisi aşağısındadır.
Tipi : Tek yüzlü meydan çeşmesi.
Horhor Çeşmesi
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : H 1293 / M 1876
Yeri : Aksaray, Horhor Caddesi´nde bir apartman altındadır.
Tipi : İkiz tek yüzlü duvar çeşmesi. 
Bâlâ Tekkesi Çeşmesi
Yaptıran : Şeyh Mehmed Saadeddin ve Şeyh Ali Efendiler.
Yapım Yılı : H 1309 / M 1891
Yeri : Silivrikapı´da, Bâlâ Tekkesi sebilleri ortasında yer almaktadır.
Tipi : Sebille birlikte tasarlanan tek Yüzlü duvar çeşmesi.
Perestü Kadın Çeşmesi
Yaptıran : Sultan Abdülmecid´in altıncı kadını Perestü Kadın tarafından, Sultan Mehmed Han´ın Topçubaşısı Bali Süleyman Ağa için yaptırılmıştır.
Yapım Yılı : H 1313 / M 1895
Yeri : Silivrikapı´da Bâlâ Tekkesi karşısındadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Açıkhava Tiyatrosu Karşısındaki Çeşme
Yaptıran : Belli değil.
Yapım Yılı : Kitabesiz. XIX. Yy
Yeri : Beşiktaş´ta, Beşiktaş Caddesi üzerinde, Hasanpaşa Karakolu yanında iken, Açıkhava Tiyatrosu karşısına taşınmıştır.
Tipi : Tek yüzlü, üç birimli duvar çeşmesi.
Alman Çeşmesi
Yaptıran : Alman Kayzeri II. Wilhelm, Sultan II. Abdülhamid için yaptırmıştır.
Yapım Yılı : H 1316 / M 1898
Yeri : Sultanahmed Meydanı´nda, park içindedir.
Tipi : Meydan çeşmesi.
II. Abdülhamid Han Çeşmesi - Maçka
Yaptıran : II. Abdülhamid Han.
Yapım Yılı : H 1319 / M 1901
Yeri : Maçka, Teşvikiye Caddesi üzerinde, Maçka Parkı bitimindedir. Tophane Nusretiye Camisi önünde iken buraya taşımıştır.
Tipi : Dört yüzlü meydan çeşmesi.
Laleli Çeşme
Yaptıran : Belli değil. Çeşmenin mimari ise Raimondo D´Aronco´dur.
Yapım Yılı : H 1322 / M 1904
Yeri : Galata, Şair Ziya Paşa Sokağı´ndadır.
Tipi : İki yüzlü köşe çeşmesi.
Hamidiye Çeşmesi - Yıldız
Yaptıran : Sultan II. Abdülhamid.
Yapım Yılı : H 1324 / M 1906
Yeri : Yıldız, Beşiktaş
Tipi : Tek yüzlü mermer çeşme.
Şeyh Zâfir Türbesi Çeşmesi (Ertuğrul Camisi Çeşmesi)
Yaptıran : Belli değil. Mimari ise Raimondo D´Aronco´dur.
Yapım Yılı : H 1322 / M 1904
Yeri : Beşiktaş´ta, Şeyh Zafir Türbe ve Kitaplığı bahçesinin demir parmaklığı üzerindedir.
Tipi : İki yüzlü duvar çeşmesi.
Hamidiye Çeşmesi - Galatasaray
Yaptıran : Sultan II. Abdülhamid.
Yapım Yılı : H 1324 / M 1906
Yeri : Galatasaray Lisesi´nin avlusundadır.
Tipi : Tek yüzlü meydan çeşmesi (dökmedemir).
Hamidiye Çeşmesi - Yahya Efendi Dergâhı
Yaptıran : Sultan II. Abdülhamid.
Yapım Yılı : H 1324 / M 1906
Yeri : Beşiktaş´ta Yahya Efendi Dergâhı avlusundadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.
Ayasofya Üç Yüzlü Çeşmesi
Yaptıran : Çeşme üzerindeki Sultan V. Mehmed´in tuğrasından dolayı, O´nun yaptırdığı sanılmaktadır.
Yapım Yılı : H 1330 / M 1911
Yeri : Soğikçeşme ´den Sultanahmet´e çıkarken, Alemdar Caddesi üzerindedir.
Tipi : Üç yüzlü köşe çeşmesi.
Erenköy İstasyon Çeşmesi
Yaptıran :İsmi bilinmeyen bir anne Tahir ve Fatma adlarındaki çocukları için yaptırmıştır.
Yapım Yılı : H 1340 / M 1921
Yeri : Erenköy, Hatboyu Sokağı´ndadır.
Tipi : Tek yüzlü duvar çeşmesi.